أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
300
قانون ( فارسى )
علاج : اگر سبب آسيبديدگى بينى سوء مزاج مغز است ، بايد داروهاى ضد سوء مزاج تشخيص داده شده را به كار ببرى . قسمت جلو مغز را به وسيلهء داروهاى پاشيدنى ، بوكردنيها و به بينى كشيدنيها و داروهاى مايع و ضمادها كه در باب معالجهء بيماريهاى سر ذكر شدهاند معالجه كن ! اكثرا در اين حالات ، سوء مزاج سرد در دو بطن جلو مغز يا در دو برآمدهء پستانك مانند رخ مىدهد ، پس بايد روغنهاى گرم كه داروهاى مانند : شير گياه ، شير سگ ، گندبيدستر ، مشك در آن حل شده به بينى كشند . اگر خلط در بطنهاى مغز است ، در بيماريهاى مغز علامتش را گفتيم ؛ كه اگر خلط بر همهء بدن چيره است بايد همهء تن را و اگر فقط در مغز است مغز را پاكسازى كرد و خلط را بيرون راند ؛ كه بايد داروهاى معجونى و غرغرهاى و انفيه و بركشيدنيها و بوكردنيهاى نرمىبخش و امثال آن را به كار برد . اگر نياز به خونگيرى بود ، خون بگير ! در همهء اينها تابع دستوراتى باش كه در معالجهء مغز آمدهاند . اگر راهبندان در استخوان كركركى - كه به پالايشگاه مشهور است - باشد ، پاشيدنيهاى بازكنندهء نامبرده در علاج سر را استعمال كن ! كه بر آن مىپاشى يا بيمار سر بر بخار آنها گيرد ، و داروهايى را كه فلفل و كندس و گاو شير در آنها حل شده از راه بينى بركشد . سپس حجامت بر سر گذارد و داروهاى گرم و بازكننده را غرغره كند . از داروهاى مجرب : سياهدانه را چند روزى در سركه خيس كنند و بعدا نرم بسايند و با روغن زيتون مخلوط كنند و در بينى چكانند و تا مىتوانند آن را بيشتر و تندتر بركشند . يا سياهدانه را گرد كنند و با روغن زيتون كهنه شده مخلوط كنند و براى بار دوم بسايند تا اثرى از آن نمىماند و آن را به بينى كشند . زرنيخ سرخ ، پونه باهم كوبيده و ساييده شوند و در شاش شتر ريزند و در آفتاب نهند و هر روز دوبار آن را به هم زنند ، هرگاه دارو بول را برمكيد بول تازه بر آن ريزند و يك درهم آن را بخار بينى كنند بعدا بيمار از روغن گل ، بينى را به عرق كردن وادارد . براى مسدود شدن بينى از اثر باد گويند : روغن بادام تلخ كوهى ، پف كردن سپند در بينى ، يا سپند و فلفل در روغن بادام نامبرده حل شده داروى خوبى است . بعضى گويند پوست خشك شدهء فندق هندى را گرد كنند و در بينى پف كنند مفيد است . اگر سبب بواسير است ، داروهاى علاج بواسير لازم است . كسى كه بوى خوش را درك كند و بوى بد را درك نمىكند بايد بارها گندبيدستر به بينى كشد تا خوب شود . كسى كه بوى بد را درك كند و از درك بوى خوش عاجز باشد بايد انفيهء مشك به كار برد تا خوب شود .